به گزارش خبرگزاری حوزه از تهران، حجتالاسلام والمسلمین صدیقی، استاد حوزه علمیه، روز دوشنبه در جلسه درس اخلاق مسجد جامع ازگل، با اشاره به احکام غسل و جایگاه آن در فقه اسلامی اظهار داشت: در فقه ما ۴۶ قسم غسل نام برده شده است که شش قسم از این غسلها واجب است. اگر سه مورد دیگر را نیز اضافه کنیم، چنانچه کسی عهد کند، نذر کند یا قسم بخورد که هر روز غسل کند، این عمل بر او واجب میشود؛ زیرا نذر، عهد و قسم میتواند اموری را که در اصل مستحب هستند، بر انسان واجب کند.
وی افزود: برای نمونه، اگر کسی قسم بخورد که نماز را اول وقت بخواند، نماز اول وقت بر او واجب میشود. اگر کسی نذر کند که نماز را اول وقت بخواند، انجام آن بر او واجب خواهد شد. نماز اول وقت از مستحبات بسیار استثنایی است و آثار و برکات فوقالعادهای دارد.
حجتالاسلام والمسلمین صدیقی با اشاره به سخنان آیتالله العظمی بهجت(ره) درباره نماز اول وقت گفت: من از آقای بهجت زیاد نام میبرم، زیرا سالیان سال روضهخوان و منبری ایشان بودم و نسبت به مراتب عرشی ایشان بیاطلاع نیستم. آیتالله بهجت از استاد خود، آیتالله عارف علی آقای قاضی، نقل میفرمودند که ایشان میگفتند نمازها را اول وقت بخوانید؛ اگر درست نشدید، مرا لعن کنید. نماز اول وقت مورد عنایت خاص امام زمان(عج) است و برای عاقبتبهخیری، یک امر بسیار مهم و اساسی است.
استاد حوزه علمیه با بیان اینکه در بحث نذر و قسم نیز همین حکم وجود دارد، گفت: بنابراین شش غسل واجب داریم و بقیه غسلها مستحب است. از جمله غسلهای واجب، غسل جنابت است. فرد جنب حق ورود به مسجد را ندارد و با حالت جنابت نمیتواند نماز بخواند.
وی افزود: برای آمدن به قرب خدا و ورود به خانه خدا مقدمات و تشریفاتی لازم است. مسجد خانه خداست و هر کس وارد مسجد میشود، وارد خانه خدا و مهمان خدا شده است؛ بنابراین باید با غسل وارد شود.
حجتالاسلام والمسلمین صدیقی تصریح کرد: چهار مسجد وجود دارد که عبور کردن از آنها با حالت جنابت جایز نیست؛ مسجدالحرام، مسجدالنبی، مسجد کوفه و مسجدالاقصی. در مورد سایر مساجد، اگر انسان از یک در وارد شود و از در دیگر خارج شود، اشکالی ندارد.
وی در ادامه سخنان خود به موضوع منابع استنباط احکام در فقه شیعه پرداخت و گفت: همانگونه که آیات قرآن، احادیث اهلبیت عصمت و طهارت(ع) و مناجاتها و دعاهای حضرات معصومین(ع) میتوانند مبنای فتوا باشند، میتوانند مبنای نظریه اخلاقی و عرفانی نیز قرار بگیرند.
استاد حوزه علمیه ادامه داد: علمای ما و فقهای ما سالهای سال زحمت میکشند و خون دل میخورند تا به مرحله اجتهاد برسند. وقتی به مرحله اجتهاد رسیدند، تقلید برای آنها حرام میشود و باید بر اساس مبانی علمی که در این مسیر به دست آوردهاند، حکم خدا را از منابع استخراج کنند و به فتوا برسند.
وی با بیان اینکه فقها برای استنباط حکم شرعی از چهار منبع استفاده میکنند، گفت: یکی از این منابع، قرآن کریم و کتاب خداست. قرآن از منابع قطعی و ضروری احکام دینی است. اگر قرآن در مسئلهای نص داشته باشد، در برابر نص قرآن نمیتوان اجتهاد کرد و انسان باید طبق آن عمل کند. اگر آیه ظهور داشته باشد، فقیه باید مواردی همچون عام و خاص، مطلق و مقید و مجمل و مبین را بررسی کند.
حجتالاسلام والمسلمین صدیقی افزود: منبع دیگر، سنت است؛ یعنی آنچه از معصوم به ما رسیده است؛ از وجود نازنین حضرت خاتمالانبیا محمد مصطفی(ص)، امیرالمؤمنین علی(ع)، حضرت صدیقه طاهره(س) و یازده امام معصوم(ع). سخن آنان برای ما حجت است، زیرا آنان سخنی از خود نمیگویند و به تعبیر دیگر، بلندگوی خداوند هستند. هرچه گفتهاند، با عصمتی که خداوند به آنان داده است، برای ما حجت است و هرچه انجام دادهاند و هرچه تقریر کردهاند نیز حجت است.
وی با اشاره به جایگاه روایات در سنت اهلبیت(ع) گفت: بخشی از سنت، روایات است؛ «قال الصادق»، «قال الباقر»، «قال الکاظم»، «قال الرضا» و سخنان سایر ائمه(ع). کتابهایی همچون بحارالانوار، وسائلالشیعه، مستدرکالوسائل و سایر کتب روایی از جمله منابع مهمی هستند که فقهای شیعه در طول تاریخ به آنها مراجعه کردهاند.
استاد حوزه علمیه ادامه داد: چهار کتاب شیعه از گذشته جزو سفرههای پرمراجعه فقهای ما بودهاند و کتابهای مادر به شمار میروند. یکی از آنها «من لا یحضره الفقیه» اثر شیخ صدوق(ره) است.
وی درباره شیخ صدوق اظهار داشت: شیخ صدوق در فقه یک دوره فقه مفصل داشته که دوره فقهی مفصل ایشان تحت عنوان «مدینه العلم» شناخته میشده، اما از زمان صفویه به این طرف خبری از آن نیست و گفته شده که این کتاب به سرقت رفته است.
حجتالاسلام والمسلمین صدیقی افزود: نقل شده است که در محضر مرحوم آیتالله العظمی بروجردی، فردی از هندوستان آمده بود و ورقی عربی را به ایشان تقدیم کرد و گفت این متن را دیدهام و میدانم متن فقهی است، اما نمیدانم متعلق به چه کتابی است. آیتالله بروجردی وقتی آن را نگاه کردند، گریهشان گرفت و اشک ریختند و فرمودند این یک ورق از کتاب «مدینه العلم» مرحوم شیخ صدوق ابنبابویه است.
وی گفت: نباید از زیارت حضرت عبدالعظیم حسنی(ع) غافل شویم؛ برای زیارت ایشان ثواب زیارت امام حسین(ع) بیان شده است. شیخ صدوق نیز از کسانی است که همه شیعیان به گردن او حق دارند. او آثار فقهی را جمع کرد و گفته شده حدود ۳۰۰ جلد کتاب تألیف کرده و راه را برای ما صاف کرده است. او مولود دعای امام زمان(عج) بود.
استاد حوزه علمیه در ادامه به فلسفه نگارش «من لا یحضره الفقیه» اشاره کرد و گفت: همانطور که یک حکیم کتابی در طب مینویسد تا کسی که به طبیب دسترسی ندارد بتواند از آن استفاده کند، شیخ صدوق نیز کتابی برای کسانی که به فقیه دسترسی ندارند نوشت تا عالمانی که مجتهد نیستند، بتوانند از مسائل فقهی آن استفاده کنند. این کتاب از کتابهای مادر در فقه و روایت است و مسائل فقهی در آن گردآوری شده است.
وی افزود: کتاب دیگر «تهذیب» و «استبصار» شیخ طوسی(ره) است. شیخ طوسی در میان فقهای امامیه مانند خورشیدی است که تابیده و بسیاری از فقها تحت تأثیر علمی او قرار گرفتهاند. شیخ طوسی از نوابغ مسلم تاریخ است و این دو اثر فقهی او نیز از کتابهای مادر به شمار میآیند.
حجتالاسلام والمسلمین صدیقی ادامه داد: کتاب دیگر «کافی» است که شامل اصول کافی، فروع کافی و روضه کافی است. محمد بن یعقوب کلینی(ره) از نوادر تاریخ است. گفتهاند نام «الکافی» را وجود مقدس امام عصر(عج) برای کتاب ایشان پسندیدهاند.
وی با بیان اینکه منابع فقهی تنها به روایات فقهی محدود نمیشوند، اظهار داشت: بخشی از منابع ما «قال الصادق» و «قال الباقر» است و بخش دیگری دعاهاست. ما دعاها را با نگاه فقهی کمتر مورد توجه قرار دادهایم، در حالی که دعا مانند قرآن کریم است. قرآن نازل است و ادعیه ائمه اطهار(ع) قرآن صاعد است. این کلمات، کلمات عادی نیستند.
استاد حوزه علمیه با اشاره به صحیفههای مأثور از اهلبیت(ع) گفت: صحیفه سجادیه، دعای کمیل، صحیفه علویه، صحیفه فاطمیه و صحیفه مهدویه از جمله آثاری هستند که علما زحمت کشیدهاند و دعاهای حضرات معصومین(ع) را جمعآوری و تحت عنوان صحیفه به چاپ رساندهاند.
وی افزود: صحیفه علویه، اثر مرحوم میرزای نوری، استاد شیخ عباس قمی، کتاب مفصلی است که دعاهای امیرالمؤمنین(ع) را در آن جمعآوری کردهاند.
حجتالاسلام والمسلمین صدیقی با بیان اینکه یکی از منابعی که کمتر مورد توجه حتی در حوزههای علمیه قرار گرفته، زیارتنامههای صادرشده از حضرات معصومین(ع) است، گفت: زیارتنامههایی که از ائمه معصومین(ع) صادر شده و ما در زیارتگاهها یا در خانهها به یاد هر امام میخوانیم، توسط علما در کتابهای «مزار» جمعآوری شدهاند.
وی ادامه داد: «مزار مشهدی» و «مزار شیخ مفید» از جمله این آثار هستند و خود شیخ عباس قمی نیز علاوه بر مفاتیح، کتاب مزار دارد. در این کتابها زیارتنامههای حضرات معصومین(ع) که با زبان خود امام صادر شده، گردآوری شده است.
استاد حوزه علمیه تصریح کرد: برای همه امامان زیارتنامههایی از زبان معصومین(ع) داریم، اما برای امامزادگان، مواردی که خود امام برای امامزادهای زیارتنامه صادر کرده باشد، محدود است. یکی از آنها حضرت فاطمه معصومه(س) است که زیارتنامه ایشان از امام رضا(ع) صادر شده و همان زیارتنامهای است که در حرم مطهر ایشان میخوانیم.
وی افزود: یکی دیگر از این موارد، حضرت ابوالفضل العباس(ع)، قمر بنیهاشم و بابالحوائج ماست که زیارتنامه ایشان از امام صادق(ع) صادر شده است. برای دیگر امامزادگان نیز علما زیارتنامههایی نوشتهاند که گاهی مفصل و گاهی مختصر است، اما زیارتنامههایی که از معصوم صادر شده باشد، سنت محسوب میشود و اینها چیزهایی است که از امام صادر شده است.
حجتالاسلام والمسلمین صدیقی گفت: بنابراین اگر فقیهی به صحیفه سجادیه توجه کند و از آن فقه استنباط کند، این استنباط حجت است؛ همانگونه که سایر روایاتی که از معصوم صادر شدهاند، حجت هستند.
وی با اشاره به تنوع زیارتنامههای امیرالمؤمنین(ع) و امام حسین(ع) اظهار داشت: از میان زیارتهای حضرت امیرالمؤمنین(ع) و حضرت اباعبدالله الحسین(ع)، متنوعترین زیارتها از زبان معصومین(ع) مربوط به امیرالمؤمنین(ع) و پس از آن امام حسین(ع) است.
استاد حوزه علمیه ادامه داد: در میان زیارتهای امام حسین(ع)، یک زیارتنامه بسیار ویژه وجود دارد که خداوند آن را برای امام حسین(ع) قرار داده است و آن زیارت عاشورا است. زیارت عاشورا را باید جدی گرفت؛ این زیارت بسیار اسرارآمیز است و به عنوان حدیث قدسی شناخته شده و از جانب خداوند است.
وی افزود: همچنین علما به نقل از برخی عالمان و با توجه به توصیههای منسوب به امام زمان(عج)، سه موضوع را مورد تأکید قرار دادهاند: عاشورا، جامعه و نافله. باید این سه را روزنههای خاص رحمت خدا بدانیم و از این روزنهها استفاده کنیم.
حجتالاسلام والمسلمین صدیقی با اشاره به جایگاه زیارت اربعین گفت: برای پیامبران، خاتم پیامبران، امیرالمؤمنین(ع) و خمسه طیبه، زیارت اربعین به این عنوان نداریم. برای دیگر ائمه(ع) نیز زیارت اربعین نداریم. برای هیچ امام و هیچ پیامبری از ناحیه امام معصوم، زیارتنامهای به عنوان زیارت اربعین تأسیس، تألیف و تبیین نشده است. تنها امامی که زیارت اربعین دارد، سالار شهیدان، حضرت اباعبدالله الحسین(ع) است.
انتهای پیام/
نظر شما